سفر دانه قهوه از مزرعه آغاز میشود و در یک فنجان به پایان میرسد، سفری طولانی و پر از ماجرا. پس از برداشت و برشته کاری نوبت رتبه بندی قهوه است. دانههای قهوه وارد مرحله جدیدی از سفر خود میشوند و بر اساس شکل، رنگ و ویژگیهای ظاهری دستهبندی میشوند. در مرحله رتبه بندی قهوه، دانههایی که رنگ متفاوتی دارند، کال هستند یا کیفیت آنها پایین است از ادامه سفر با سایر دانهها باز میمانند و تولیدکنندگان تصمیم دیگری برای آنها میگیرند.
باریستاهای حرفهای به خوبی میدانند که اگر فقط یکی از دانههای قهوه خراب باشد میتواند بر طعم این نوشیدنی دلچسب تاثیر منفی بگذارد. به همین دلیل رتبهبندی قهوه اهمیت بسیار زیادی دارد. در واقع قبل از آنکه دانههای قهوه به دست باریستاها برسند بارها بررسی و رتبهبندی میشوند که در نهایت یک محصول با کیفیت تهیه شود. خودمانی بگوییم راز قهوه اسپشیالیتی همین رتبه بندی قهوه است. جالب شد، مگر نه؟ بیایید نگاهی دقیقتر به این موضوع بیندازیم.
مراحل رتبه بندی قهوه
پس از آنکه کشاورزان به برداشت دانههای قهوه پرداختند نوبت درجهبندی آنها میرسد. در مرحله اول در مخزن شستشو دانههایی که سالم هستند از دانههای کال و معیوب جدا میشوند. با توجه به اهمیت عرضه یک محصول با کیفیت به بازار، درجه بندی قهوه در چند مرحله انجام میشود که در بخش زیر به توضیح آنها میپردازیم.
رتبه بندی بر اساس اندازه دانهها
یکی از مراحل مهم رتبه بندی قهوه حذف آن دسته از دانههایی است که بسیار کوچک هستند. در این مرحله علاوه بر دانههای کوچک قهوه باید تکههای چوب و سنگ ریزه نیز جدا شوند. گاهی اوقات رتبه بندی قهوه به کمک نیروی انسانی انجام میشود اما در برخی موارد دستگاههای مخصوص به کمک انسان میآیند.
رتبه بندی بر اساس رنگ
در این مرحله، رتبه بندی قهوه بر اساس رنگ انجام میشود و دانههایی که رنگ آنها بسیار روشن یا تیره است از سایر دانهها جدا میشوند. رتبهبندی بر اساس رنگ یکی از ترفندهای بسیار کاربردی در مرحله رتبهبندی و پاک سازی قهوه است. نقش نیروی انسانی در این مرحله بسیار پررنگ است و آنها به تفکیک دانههای معیوب قهوه میپردازند.
گاهی اوقات هنگام رست قهوه تعدادی از دانهها درون دستگاه باقی میمانند. آنها دوباره با دانههایی که در مرحله بعد برای برشته شدن وارد دستگاه میشوند حرارت میبینند و میسوزند. این دانهها باید از چرخه درجه بندی قهوه حذف شوند، دنیای قهوهخورهای حرفهای جایی برای دانههای معیوب ندارد.
رتبه بندی قهوه توسط دستگاه
دستگاههای صنعتی مختلفی با الهام از قدرت چشم و دست انسان طراحی شدهاند و مجهز به سنسورهایی هستند که میتوانند دانههای کال یا سوخته را از میان صدها دانه قهوه جدا کنند. البته کارخانههای قهوه چندان از این دستگاه استفاده نمیکنند زیرا:
- هزینه خرید و نگهداری از این دستگاهها بسیار زیاد است؛
- رتبهبندی قهوه توسط نیروی انسانی در جوامع کوچک هزینه کمتری را به کارفرمایان تحمیل میکند.

کواکر چیست؟
دانههای معیوب قهوه کواکر نام دارند که اغلب به علت بیماری یا نبود مواد مغذی لازم برای رشد کامل میوه قهوه ایجاد میشوند. کواکرها در مقایسه با دانههای سالم قهوه، قند، پروتئین و نشاسته کمتری دارند در نتیجه در مرحله برشته کاری قهوه دیرتر تغییر رنگ میدهند.
پیش از مرحله رست، همه دانههای قهوه سبز رنگ هستند و تشخیص کواکر دشوار است اما پس از برشته کاری به راحتی دیده میشوند. تولید کنندگان قهوه سعی میکنند با تغذیه صحیح درخت قهوه از تعداد کواکرها بکاهند و فقط میوههای رسیده قهوه را بچینند.
توجه به این مسائل در مقایسه با جدا کردن کواکرها در مرحله درجه بندی قهوه، هزینه و زحمت کمتری را به دنبال دارد. اگر این کواکرها از دانههای سالم قهوه جدا نشوند چه اتفاقی رخ میدهد؟ در این شرایط، نه تنها طعم قهوه شما تلخ، گس و بسیار ناخوشایند است بلکه بادی، اسیدیته، و شیرینی قهوهای که از کواکر تهیه میشود صفر است.
رتبه بندی قهوه چه مزایایی دارد؟
در بهترین قهوههای جهان نیز گاهی اوقات چند کواکر پیدا میشود. دانههای سوخته قهوه و کاسکارا یا همان پوست گیلاس قهوه نیز در دسته کواکرها قرار دارند. رتبهبندی قهوه باعث میشود مواردی از قبیل سنگ ریزه، پوست میوه قهوه، تکههای کوچک چوب و موارد مشابه به راحتی از قهوههای با کیفیت جدا شوند.
درجهبندی قهوه بر عطر و طعم این نوشیدنی بیرقیب تاثیر مستقیم میگذارد زیرا دانههای معیوب باعث میشوند قهوه مزه خاک و حتی سوختگی بدهد. در واقع تولید کنندگان با اضافه کردن این مرحله به چرخه تهیه دانههای خوشرنگ قهوه گامی بلند در راستای افزایش کیفیت آن برداشتهاند.
رتبه بندی قهوه یک داستان متفاوت
هر قدمی که انسان در مرحله تولید قهوه برمیدارد اعم از کاشت، برداشت، فرآوری و رست دانههای قهوه باعث میشوند یک محصول با کیفیت روانه بازار شود. محصولی خوش عطر و دلچسب که یکی از رازهای خوشمزگی آن در رتبه بندی قهوه نهفته است.
رتبهبندی یک مرحله پر زحمت اما بسیار حیاتی که تولید کنندگان به آن توجه ویژهای دارند. قهوهای که به راحتی و در عرض چند ثانیه نوش جان میکنید حاصل سالها تلاش و زحمت افرادی است که توانستهاند با آزمون و خطا راز عرضه یک محصول با کیفیت را بیابند.
کافه نیرو مکانی برای لمس این سفر پرماجرا است و بدین منظور دوره تخصصی رست قهوه را به علاقهمندان به دنیای قهوه هدیه میدهد. دورهای کامل برای درک دانههای جذاب قهوه و سفری متفاوت از یک دریچه نو. بفرمایید این شما و این کافه نیرو.
مترجم:
لیلا عبدالملکی
منبع:


