همه ما در روزهای خاصی از زندگی، با کسالت و بیحوصلگی از خواب بیدار میشویم و با خودمان زمزمه میکنیم که «ای وای باز صبح شد.» دوای این خواب آلودگی و رخوت یک فنجان قهوه داغ است که با عطر و طعم بی تکرارش، ما را شارژ کند. حالا تصورش را کنید که دل و دماغ کافی برای آسیاب و دمآوری دانههای قهوه را ندارید. اینجا است که پودر قهوه فوری به دادتان میرسد. مقداری از آن را در آب جوش بریزید و تمام. قهوه شما آماده نوشیدن است.
نظر شما درباره این نوع قهوه چیست؟ آیا کیفیت را فدای راحتی و سادگی میکند؟ در چند دهه اخیر، پودر قهوه فوری به یکی از پرطرفدارترین نوشیدنیهای جهان تبدیل شده است و دلیل این محبوبیت، سرعت و سادگی تهیه آن است. اما چه رازی پشت این سادگی و سرعت نهفته است؟ در کارخانههای قهوه، از دانههای معمولی برای تهیه قهوه فوری استفاده میکنند.
فرآیندهای پیچیدهای مانند خشک کردن با پاشش و خشک کردن انجمادی در تهیه این قهوه نقش دارند. برخی از افراد عقیده دارند که قهوه فوری یک پیشرفت بزرگ در جهان قهوه است زیرا میتوانیم در هر زمان و مکانی یک فنجان قهوه داغ بنوشیم. این در حالی است که برخی دیگر معتقدند قهوه فوری یعنی خدافظی با طعمهای اصیل قهوه.
در این محتوا میخواهیم به صورت تخصصی به بررسی قهوه فوری و نحوه فرآوری آن بپردازیم. به این ترتیب میتوانیم به این سوال پاسخ دهیم که آیا قهوه فوری میتواند تجربهای مشابه قهوه دمی یا اسپرسو را به ما بدهد یا خیر؟ اگر به دنبال پاسخ این پرسش هستید تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید.

قهوه فوری چیست؟
قهوه فوری که به آن قهوه پودری نیز میگوییم یک انتخاب پرطرفدار برای اوقاتی است که زمان کافی برای دمآوری قهوه نداریم. برای تهیه نوشیدنی با این قهوه باید پودر قهوه را با آب جوش یا شیر ترکیب کنیم و هم بزنیم. به همین راحتی میتوانیم یک فنجان قهوه تهیه کنیم. در سایر روشها ابتدا به برشته کاری دانههای قهوه میپردازیم، سپس آنها را آسیاب و دمآوری میکنیم. فرآوری قهوه فوری کاملا متفاوت است و باید از روشهای پیچیدهتری مانند خشک کردن انجمادی و پودر کردن با اسپری استفاده کنیم.
تاریخچه کشف قهوه فوری
در طول دوران جنگ داخلی آمریکا و به سفارش ارتش این کشور یک نوع قهوه فوری ساخته شد. به این ترتیب سربازان آمریکایی میتوانستند در کوتاهترین زمان با ترکیب قهوه، آب، شیر و شکر یک نوشیدنی داغ تهیه کنند. در ابتدا این نوشیدنی بافت و طعم جالبی نداشت. نتیجه این نارضایتی آن بود که در سال ۱۸۸۱ اولین قهوه فوری جهان توسط یک فرانسوی به نام آلفونس آله اختراع شد.
پس از آن در سالهای ۱۸۹۰ و ۱۹۰۱ نمونههای دیگری از این نوشیدنی به جهان معرفی شدند اما نسخه نهایی در سال ۱۹۰۹ و توسط کانستنت لوئیس واشنگتن تهیه شد. او یک سال بعد توانست اولین کارخانه تولید قهوه فوری را راه اندازی کند. سال ۱۹۳۸ با معرفی برند نسکافه آغاز شد و این قهوه فوری به صورت گسترده در دسترس عموم قرار گرفت. به تدریج انواع مختلف قهوه پودری تولید شدند و در حال حاضر شاهد یکه تازی برندهای معتبری مانند نسکافه هستیم.
مراحل فرآوری قهوه فوری
تهیه قهوه پودری مراحل مختلفی دارد و این مسیر پرپیچ و خم با برشته کاری دانههای سبز رنگ آغاز میشود. در فرآیند رست، تغییرات شیمیایی و فیزیکی دانهها پیامدهای مختلفی دارد که نتیجه آن تقویت عطر و طعم قهوه است. مراحل تهیه قهوه پودری شباهت زیادی به فرآوری سایر انواع قهوه دارد، این مراحل عبارتند از:
- کشت دانهها؛
- برداشت قهوه؛
- برشته کاری؛
- آسیاب قهوه؛
- عصاره گیری؛
- خشک کردن؛
- بسته بندی.
در بخش زیر هر یک از این مراحل را به تفصیل توضیح میدهیم.

کشت دانه ها
سفر قهوه از مزرعه آغاز میشود و در این مرحله به مدت ۶ تا ۱۲ ماه زیر نظر کشاورزان پرورش مییابد. پس از آنکه دانهها به یک نهال جوان تبدیل شدند، توسط کشاورزان کارکشته به مزارع منتقل میشوند. در این مزارع با دریافت مراقبتهای لازم و مواد مغذی از خاک، شروع به باردهی و تولید گیلاس قهوه میکنند. دانه قهوه، هسته این گیلاسهای سرخ رنگ است که پس از آنکه به طور کامل رشد کرد برای برداشت آماده میشود.
برداشت قهوه
هنگامی که رنگ گیلاس قهوه تغییر میکند و به رنگ سرخ در میآید، کشاورزان میدانند که زمان برداشت میوه نزدیک است. به این ترتیب آنها با رعایت همه نکات مهم به جمع آوری میوهها میپردازند. مراقبت دقیق در همه مراحل کاشت و برداشت باعث میشود کیفیت قهوه افزایش یابد. به این ترتیب درخت قهوه تا ۲۰ سال سالم میماند و میوه میدهد.
برشته کاری
پس از جمع آوری دانههای قهوه و جداسازی آنها از پوست میوه، نوبت برشته کاری آنها است. در ابتدا رنگ این دانهها سبز است که در مرحله رست به تدریج رنگ آنها تغییر میکند و با توجه به درجه برشته کاری، ممکن است به رنگهای کاراملی یا قهوهای تیره تبدیل شوند.
رست دانهها به شدت بر عطر و طعم آنها تاثیر میگذارد. البته زمان و دمای برشته کاری با توجه به نوع دانهها متفاوت است، به عنوان مثال درجه رست قهوه عربیکا پایینتر از قهوه ربوستا است. در واقع قهوه لایت رست طعمی ملایم دارد، قهوه مدیوم طعمی قوی و رایحه بیشتری دارد.

آسیاب قهوه
پس از آنکه مرحله رست دانهها به پایان رسید، نوبت آسیاب کردن آنها است. به این ترتیب دانههای درشت به یک پودر نرم و لطیف تبدیل میشوند.
عصاره گیری
پس از آنکه دانهها را آسیاب کردیم، پودر قهوه وارد یک محفظه خاص میشود که عملکردی شبیه قهوه ساز فیلتری دارد. در این مرحله آب داغ را به پودر قهوه اضافه میکنند که رنگ طعم و عطر آن استخراج شود. متخصصان به غیر از آب داغ از هیچ ماده دیگری استفاده نمیکنند. این پودر از محفظههای مختلفی عبور میکند که عصاره آن غلیظتر شود، در نهایت یک عصاره بسیار غلیظ باقی میماند. جالب است بدانید که قبل از بستهبندی پودر قهوه همه این عطرها و عصارهها به قهوه اضافه میشوند.
خشک کردن
روشهای متعددی برای خشک کردن قهوه وجود دارد اما همه آنها یک هدف واحد را دنبال میکنند و آن حذف بیشترین مقدار آب از دانهها است. اولین روش، خشک کردن با پاشش نام دارد که در این حالت عصاره مایع قهوه با استفاده از هوای داغ خشک میشود. سپس این عصاره از قسمت بالای یک برج استوانهای بلند به صورت ذرات ریز به سمت پایین استوانه ارسال میشوند.
در این روش، از نازلهای مخصوص استفاده میشود که با سرعتی حدود بیست هزار دور در دقیقه میچرخند. این چرخش باعث میشود عصاره قهوه به صورت بخار وارد سیلندرها شود و جریان هوای داغ با دمای حدود ۲۵۰ درجه سانتیگراد از آن عبور کند. هنگامی که این ذرات سقوط میکنند، خشک میشوند و در قسمت پایین به صورت پودر قهوه باقی میمانند.
در مرحله بعد به این پودر مقداری رطوبت اضافه میکنند که پس از الک کردن به دانههایی هم اندازه تبدیل شوند. روش دوم خشک کردن انجمادی نام دارد. در این روش عصاره قهوه تا دمای منفی ۴۰ درجه سانتیگراد منجمد میشود و یک لایه جامد بسیار نازک به وجود میآید.
در مرحله بعدی این لایه به قطعات بسیار ریز تبدیل میشود که باید آن را به محفظه خلا انتقال دهند. نکته عجیبی که در خصوص این روش وجود دارد آن است که در محفظه خلا نقطه جوش آب را بسیار پایین میآورند، بنابراین آب حتی در دمای بسیار پایین نیز تبخیر میشود. این روش باعث میشود عطر و طعم قهوه به طور کامل حفظ شود و محصول نهایی که همان قهوه فوری است به دست بیاید.

بسته بندی
پس از انجام همه مراحل بالا نوبت بستهبندی است. این مرحله در یک محیط مملو از گازهای بی اثر انجام میشود که عطر و طعم قهوه از بین نرود. برای بسته بندی قهوه فوری از شیشههای شفاف یا بستههای کوچک یک نفره استفاده میشود.
برای تهیه قهوه فوری از چه دانههایی استفاده می شود؟
همانطور که متوجه شدید تبدیل دانههای سبز و خام به قهوه فوری، یک فرایند طولانی و پیچیده اما ارزشمند است. همه مراحل تولید بر پایه استفاده از قهوه خالص انجام میشود و به غیر آب، هیچ افزودنی دیگری در این مراحل مورد استفاده قرار نمیگیرد. معمولا برای تهیه این محصول از دانههای قهوه عربیکا و ربوستا استفاده میشود.
دانههای عربیکا در آمریکای لاتین، آسیا و شرق آفریقا رشد میکنند و مقداری شیرین هستند. حال آنکه قهوه ربوستا در نواحی مرطوب جهان به ویژه در جنوب شرقی آسیا و غرب آفریقا رشد میکند. این دانهها از لحاظ ظاهری کوتاه و گرد هستند و طعم تلخی دارند. ترکیب قهوه عربیکا و ربوستا به خلق یک محصول ارزشمند به نام قهوه فوری میانجامد.
چرا این محصول کیفیت پایین تری دارد؟
شاید شما هم از خودتان بپرسید آیا کیفیت قهوه فوری با سایر قهوهها قابل مقایسه است؟ پاسخهای متعددی برای این سوال وجود دارد، از نظر برخی از افراد قهوه فوری میتواند در دسته محصولات باکیفیت قرار بگیرد اما عدهای دیگر عقیده دارند این محصول به هیچ عنوان کیفیت قابل قبولی ندارد.
واقعیت این است که قهوه فوری یک مرحله فرآوری اضافی را طی میکند به همین دلیل به یک محصول تصفیه شدهتر تبدیل میشود. از سوی دیگر ممکن است در مرحله فرآوری از افزودنیهای خاصی برای حفظ ماندگاری، بهبود رنگ، طعم و عطر قهوه استفاده شود.
همه این موارد دست به دست یکدیگر میدهند و گاهی اوقات باعث کاهش کیفیت این محصول میشوند. در صورتی که برای تهیه قهوه پودری از افزودنیهای خاصی استفاده شود، بدون شک گویای این واقعیت است که تولید کنندگان از دانههای بیکیفیت استفاده کردهاند.

آیا قهوه فوری برای سلامتی ضرر دارد؟
یکی از موضوعات بحث برانگیز دنیا این است که آیا قهوه فوری سلامت انسان را به خطر میاندازد؟ مهمترین دلیل طرح این سوال نگرانی متخصصان در خصوص یک ماده به نام اکریل آمید (Acrylamide) است. نتایج حاصل از تحقیقات نشان میدهد که این ماده میتواند باعث ایجاد آسیب در سیستم عصبی و اختلال در باروری شود. از سوی دیگر اکریل آمید در ابتلا به برخی از سرطانها نقش دارد.
این ماده در بسیاری از مواد غذایی نیز یافت میشود و هنگامی که نشاسته موجود در آن ماده غذایی در معرض دمای بالاتر از ۱۲۰ درجه سانتیگراد قرار میگیرد اکریل آمید تشکیل میشود. قهوه فوری نیز حاوی این ماده شیمیایی است اما طبق مقررات کشورهای اروپایی نباید مقدار آن بیش از ۱۷۰ تا ۵۰۰ ppb باشد. در صورتی که قهوه فوری حاوی مقادیر بالاتری باشد به هیچ عنوان نباید از آن استفاده کنیم زیرا بدن توانایی دفع آن را ندارد و سلامت انسان به خطر میافتد.
آیا می توان از قهوه تخصصی برای تهیه قهوه فوری استفاده کرد؟
قهوه تخصصی یا همان قهوه اسپشیالیتی، جایگاه ویژهای در دنیای قهوه دارد که افراد زیادی برای آن سر و دست میشکنند. از این رو هیچ کشاورز، وارد کننده یا روستری از آن برای تولید قهوه فوری استفاده نمیکند. راستش را بخواهید این کار یک فاجعه تمام عیار است زیرا باعث هدر دادن دانههایی میشود که از لحاظ عطر، طعم، شکل، رنگ و تراکم نظیر ندارند.
این دانهها پروفایلهای طعمی بسیار ظریفی دارند که تخریب آنها برای تهیه قهوه فوری به هیچ عنوان از لحاظ منطقی قابل توجیه نیست. اغلب برای تهیه قهوه فوری از دانههای بیکیفیت و ضایعات مزارع صنعتی استفاده میشود. از آنجایی که این دانهها قیمت پایینی دارند هزینههای تولید را کاهش میدهند. حالا تصورش را بکنید چگونه ممکن است قهوهای که هر کیلوگرم از آن بین ۱۰ تا ۳۰ یورو ارزش دارد برای تولید قهوه فوری مورد استفاده قرار بگیرد؟
قهوه فوری یک جایگزین سریع برای قهوه دمی و اسپرسو است، بنابراین فقط زمانی به سراغ آن بروید که زمان کافی برای تهیه نوشیدنی دلخواه خود را ندارید. این محصول هرگز نمیتواند جایگزین مناسبی برای قهوه اسپشیالتی و سایر محصولاتی باشد که مراحل انتخاب، رست و آسیاب آنها با دقت انجام شده است.

قهوه فوری تحولی نو در دنیای نوشیدنی ها
قهوهی فوری (soluble coffee) در دنیای نوشیدنیها و دسرها تغییر و تحولی عظیم را به وجود آورده است. به این ترتیب بشر توانست بدون نیاز به دستگاههای حرفهای و در کوتاهترین زمان به تهیه یک فنجان قهوه گرم و خوش طعم بپردازد. سهولت در تهیه بر ویژگی این نوشیدنی منحصر به فرد افزوده است و آن را به یک گزینه بسیار محبوب برای افراد پر مشغله و حتی مسافران تبدیل کرده است.
اگرچه تهیه این محصول یک اقدام ارزشمند در دنیای قهوه محسوب میشود، از نظر برخی از افراد نمیتواند جایگزین قهوه تازه دم باشد. با این حال نمیتوانیم منکر تاثیر مثبت قهوه فوری بر زندگی مدرن باشیم. اکثر افراد به دلیل مشغله زیاد فرصت دمآوری قهوه را ندارند بنابراین میتوانند از این محصول برای تامین انرژی صبحگاهی خود استفاده کنند.
اما در نهایت این شما هستید که بین راحتی و کیفیت یکی را انتخاب میکنید. نظر شما چیست؟ قهوه فوری را ترجیح میدهید یا عاشق طعم اصیل قهوه سنتی هستید؟ اگر عاشق قهوه هستید و دوست دارید مهارتهای حرفهای یک باریستا را یاد بگیرید، ما در کافه نیرو یک دوره آموزشی ویژه برای شما داریم.
در دوره آموزش باریستا با اصول و روشهای دمآوری قهوه، کار با دستگاه اسپرسو ساز، تهیه فوم شیر، لته آرت و سایر مهارتهای مورد نیاز برای کار در کافه آشنا میشوید. در پایان دوره نیز مدرک معتبر دریافت میکنید و میتوانید به استقبال فرصتهای شغلی بینظیر در این دنیای جذاب بروید. اگر آماده ورود به دنیای قهوه هستید، ما در کافه نیرو شما را برای ورود به این صنعت پردرآمد آماده میکنیم. در کافه نیرو یاد میگیرید عشق به قهوه را به یک مهارت حرفهای تبدیل کنید.
سوالات متداول
قهوه فوری چیست؟
یک نوع قهوه آماده است که نیازی به دمآوری ندارد و فقط باید آن را در آب جوش یا شیر حل کنیم.
آیا این نوشیدنی برای سلامتی ضرر دارد؟
خیر، این نوشیدنی هیچ ضرری برای سلامتی ندارد اما باید از افراط در مصرف آن احتیاط کنیم که دچار عوارض قهوه نشویم.
آیا قهوه فوری از دانه های قهوه تهیه می شود؟
بله، از دانههای قهوه تهیه میشود اما روش فرآوری آن متفاوت است. ممکن است برای بهبود طعم و ماندگاری بیشتر به آن مقداری افزودنی اضافه شود.
آیا این قهوه کالری دارد؟
در صورتی که نوشیدنی خود را بدون شکر و افزودنی نوش جان کنید کالری آن صفر است اما استفاده از انواع افزودنی باعث افزایش کالری آن میشود.
کافئین این قهوه چقدر است؟
قهوه فوری در مقایسه با اسپرسو یا قهوهای که توسط فرنچ پرس دمآوری میشود کافئین کمتری دارد. به طور کلی میزان کافئین قهوه فوری از ۳۰ میلیگرم بیشتر نیست.
آیا می توانم از قهوه فوری برای تهیه دسر و شیرینی استفاده کنم؟
بله از آنجایی که این قهوه به سرعت در مایعاتی مانند آب و شیر حل میشود میتوانید از آن برای تهیه انواع دسر مانند تیرامیسو و کیک قهوه استفاده کنید.
مترجم:
لیلا عبدالملکی
منبع:


