اولینبار که در مورد مقدار اسیدیته قهوه میشنویم، بهاحتمالقوی تصور طعم تیز، تند و ترش سرکه در قهوه برایمان تداعی میشود. ولی بین اسیدیته سرکه و اسیدیته قهوه تفاوت از زمین تا آسمان است. اصطلاح اسیدیته اگرچه به غلظت اسید قهوه اشاره میکند؛ ولی درصد کم و طعم متفاوت این اسیدهاست که شخصیت قهوه موردعلاقه ما را میسازد. اسیدها پروفایلهای پیچیدهای از طعم میوهها و مرکبات را در قهوه ایجاد میکنند. اسیدیته قهوه را میتوان به جادوگر شهر اوز تشبیه کرد علیرغم ظاهر تند تیزش قادر به انجام کارهای خوب و معجزهآسایی است. از جمله بالابردن ایمنی بدن، رفع التهابها، پیشگیری از سرطانها و موارد دیگر که از خواص قهوه محسوب میشوند.
اگر چه اسیدیته بخش جداییناپذیر در ایجاد طعم خوب قهوه است ولی شاید اسیدیته بالا برای بعضی از ذائقهها خوشایند نباشد و قهوه با اسیدیته پایین را ترجیح دهند. نوشیدن قهوه صبحگاهی برای بعضی از افراد یک عادت همیشگی است. افراد دیگری نوشیدن قهوه را از آدابی میدانند که به آنها شخصیت خاصی میدهد و با این دید ارزشی، به نوشیدن آن افتخار میکنند. هر دو گروه برای نوشیدن قهوه اعتبار خاصی قائلند پس احتمالاً به دنبال کیفیت متفاوت و تجربه جدیدی از طعم قهوه هستند. با دانستن اینکه صبحخوب روزهایتان مطمئن شوید! با دانستن اینکه صبحها نوشیدن قهوه با اسیدیته بالا را دوست دارید یا پایین از شروع خوب روزهایتان مطمئن شوید!

اسیدیته قهوه چیست؟
برای اینکه مقدار اسیدیته قهوه را مشخص کنیم ابتدا باید ببینیم چه چیزی اسیدیته نیست. اسیدیته مزه یا احساس ترشی زننده و ناخوشایند نیست. اگر قهوه شما ترش است، اول تاریخ انقضا قهوه را چک کنید. البته همه افراد ترشی را به یک اندازه حس نمیکنند و این بستگی به ذائقه افراد دارد که چه میزان از ترش بودن را ترش بنامند. دانههای تازه قهوه پس از برشتهکاری و آسیابشدن تا دو هفته تازگی خود را حفظ میکنند. البته به شرطی که بلافاصله در بستهبندیهای وکیوم شده و در جای خنگ نگهداری شوند.
پس اسیدیته قهوه دقیقاً چیست؟ چه قهوههایی کم اسید هستند؟ و بهترین قهوه برای شما کدام است؟ اسیدیته اصلیترین طعمی است که از قهوه احساس میکنیم. اسیدیته طعم ترش و شیرینی (میخوش) به قهوه میدهد که با حس سبکی و طراوت همراه است. نکته مهمتر این است که زمینهای برای بارز شدن طعمها و کیفیتهای دیگر قهوه به وجود میآورد. اسیدیته قهوه میتواند با ترشی ملایم حس تازگی به وجود آورد یا با ترشی شدیدتر حس عمق و سنگینی به قهوه بدهد. ولی در هر طعم، غلظت و حالتی که ظاهر شود طعم شیرینی را قربانی نمیکند.
وقتی در حال نوشیدن قهوه هستید اسیدیته را در سه ناحیه از دهانتان ممکن است احساس میکنید. احساس تیزی رضایتبخشی در جلوی دهان، حسی قوی که با اولین جرعه بهسرعت خود را نشان میدهد. احساس بیحسی در نوک زبان و احساس خشکی در پشت کام که از اثرات اسیدیته قهوه است. همه این حسها که از طریق دهان دریافت میشود بخشی از چیزی است که نوشیدن قهوه را بسیار لذتبخش میکند. درهرصورت میتوانیم اسیدیته قهوه را کنترل کنیم و با ذائقهمان تطبیق دهیم. این تطابق با ذائقه شخصی منجر به ارتقا کیفیت قهوه میشود و لذت بیشتری را تجربه میکنیم.
درجه اسیدی یا بازی (PH) قهوه
PH مقیاسی برای اندازهگیری مقدار غلظت اسید یا باز در محلولهایی بر پایه آب است که از ۰- ۱۴ تغییر میکند. مقدار توان هیدروژن یا PH قهوه به طور متوسط بین ۴.۸۵ تا ۵.۱۰ است. طبق درجهبندی توان هیدروژنی، PH قهوه کم اسید نزدیک به ۵.۱۰ و قهوه با اسید بالا حدود ۴.۸۵ است. آب تنها محلول خنثی و مقدار PH آن ۷ است. برای سنجش اسیدی یا بازی بودن هر محلولی مقدار PH آن را با ۷ یعنی PH خنثی مقایسه میکنیم. PH یک قهوه خیلی کم اسید نزدیک به ۶ یعنی معادل PH شیر است.

هشت روش تهیه قهوه با اسیدیته کم در خانه و کافه
اسیدیته بالای قهوه در بعضی از مصرفکنندگان باعث سوزش معده میشود. این افراد همیشه در فکر پیداکردن راههایی برای تهیه قهوه کم اسید هستند. اگر قصد دارید قهوه کم اسید بخرید یا خودتان آن را بسازید، خوشبختانه چند روش برای کنترل مقدار اسیدیته قهوه وجود دارد که توضیح میدهیم. با استفاده از این روشها بدون فداکردن طعم خاص قهوه اسیدی، میتوانید اسیدیته آن را کم کنید. بعضی از روشهای کاهش اسیدیته قهوه آشنا به نظر میرسند. بااینوجود چند راه تجربی و غیرمتداول هم برای کمکردن اسیدیته قهوه وجود دارد. ۸ روش کاهش اسیدیته قهوه عبارتاند از:
- استفاده از دانههای قهوه کشت شده در مناطق کمارتفاع
- استفاده از قهوه دارک رست
- استفاده از قهوه روبوستا
- خیساندن
- استفاده از شیر
- استفاده از پوسته تخممرغ
- نمک
- استفاده از قهوه بدون کافئین
دانه های مناطق کم ارتفاع و اسیدیته پایین
ارتفاع مناطقی که دانههای قهوه در آن رشد میکنند مستقیماً روی پروفایل طعم و مقدار اسیدیته قهوه تأثیرگذار هستند. در ارتفاعات بالا دمای هوا کاهش مییابد و هوای سرد باعث کاهش سرعت رشد میشود. کاهش سرعت رشد یعنی بیشتر انرژی به پرورش خود دانههای قهوه اختصاص مییابد. در نتیجه همانطور که شکرهای بیشتری به وجود میآیند، پروفایل طعم هم شدیدتر میشود. پس پیچیدگی و تنوع طعم با اسیدیته پایین کمتر میشود.
ارتفاعات بالا نهتنها هوای سردتر بلکه زهکشی بهتری هم برای آبرسانی به گیاه دارند. به همین دلیل دانههای قهوه در معرض آب کمتری قرار میگیرند. برعکس در مناطق کمارتفاع دانههای قهوه دائماً در معرض آب قرار دارند. آبی که احتمالاً بهخوبی تخلیه نمیشود و دانهها آن را جذب میکنند. دانههای قهوه ارتفاعات با زهکشی خوب، دارای کیفیت بهتر قویتر از دانههای قهوه مناطق کمارتفاع هستند. درنتیجه ارتفاع منطقه کشت مستقیماً بر اسیدیته قهوه اثر دارد.
اگر به دنبال قهوه کم اسید بسیار ملایم هستید، قهوههای ارتفاعات کمتر از ۴۵۰۰ فوت برای شما مناسب است. یکی از قهوههای ملایم پر طرفدار که در ارتفاع کم کشت میشود، قهوه پرو (Peru) است. اسیدیته قهوه پرو کم است؛ ولی نه آنقدر کم که طعم خاص و پیچیدگی و عمق قهوه از بین برود. اگر چه شدت طعم پروفایل قهوه با اسیدیته پایین، کم است؛ ولی همچنان اصلیترین و بارزترین طعمی است که بهسرعت حس میشود.

قهوه کم اسید با رست بیشتر
در حالی که مقدار اسیدیته قهوه در دانههای قهوه دارک که خیلی برشته هستند پایین است، دانههای کم رست بالاترین اسیدیته را دارند. اغلب قهوههایی که رست روشن یا لایت دارند با شفافیت و طعم مرکبات توصیف میشوند. این طعم پروفایل مربوط به اسیدهای دانههای قهوه است. هرچقدرمدت زمان رست قهوه طولانیتر وحرارت آن بیشتر باشد اسیدیته قهوه کمتر میشود. قهوه بر اساس مقدار برشته شدن به 3 نوع تقسیم میشود. رست لایت یا روشن، رست مدیوم یا متوسط و رست تیره یا دارک که منجر به تولید قهوه تلخ میشود.
رست لایت تا شروع ترک خوردن قهوه ادامه دارد که به آن اولین ترک میگویند. ترک اول صدای قابل شنیدنی شبیه به ترکیدن ذرت در تهیه پاپ کورن است. رست مدیوم مدت زمان کوتاهی بعد از ترک اول طول میکشد تا وقتی که پوسته بیرونی قهوه کمی تیره تر شود. رست دارک که بیشترین درجه رست است گاهی تا ترک دوم نیز ادامه پیدا میکند.
دانههای قهوه دارک برشته شدهای که در دیگ برشتهکاری هستند مستقیماً تولید اسیدیته قهوه را به عهده دارند. قهوه در رست دارک به طور قابلملاحظهای بیشتر از رست لایت و مدیوم حرارت میخورد. همانطور که حرارت دادن به دانههای قهوه تا ترک دوم ادامه مییابد، طعم پروفایل نیز دگرگون میشود. طعم شفاف مرکبات پروفایل قهوه لایت در اثر حرارت از بین میرود و دانههای مغذیتر قهوه با طعم شکلاتی برای شما میماند. بهاینترتیب به پروفایل طعم قهوه با اسیدیته پایین میرسیم. هر سه نوع رست، لایت، مدیوم و دارک دارای سطحهای مختلفی از اسیدیته هستند. قهوه دارک پایینترین سطح یا کمترین اسیدیته و قهوه لایت بالاترین درصد غلظت اسید در قهوه را دارد. اسیدیته طعم پروفایل قهوه و فنجان شما را کاملاً تغییر میدهد.
تهیه قهوه کم اسید با دانه های قهوه ربوستا
قهوه عربیکا شناختهشدهترین نوع قهوه است. اما اگر به بستهبندیهای قهوه توجه کنیم، متوجه میشویم که همه قهوهها صددرصد عربیکا نیستند. خیلی از برشتهکارها بهجای عربیکا از قهوه روبوستا استفاده میکنند. ولی قبل از بحث درباره دلیل کمتر بودن اسیدیته قهوه ربوستا، اجازه دهید با چهار نوع اصلی قهوه آشنا شویم:
- عربیکا
- ربوستا
- لیبریکا
- اکسلسا
۴۰% از بازار قهوه جهان را قهوه روبوستا تسخیر کرده است. در مقابل این حجم وسیع اختصاص بازار به قهوه روبوستا، اکسلسا ۷% و لیبریکا فقط ۲% از بازار جهانی را کسب کردند؛ بنابراین طبیعی است که مثل بسیاری از افراد، شما هم چیزی درباره آنها ندانید.
چرا قهوه روبوستا در مقایسه با سه نوع دیگر اسید پایینی تولید میکند؟ قهوه روبوستا فاقد ویژگی مرکبات و اسید فسفریک قهوه عربیکا است. این دو عواملی هستند که با کمک اسیدیته، طعم اصلی پروفایلهای قهوه را میسازند؛ بنابراین به کسانی که با مشکل رفلکس معده دستوپنجه نرم میکنند، اکیداً توصیه میشود از قهوه روبوستا استفاده کنند. جالب است بدانید کافئین قهوه روبوستا تقریباً دوبرابر کافئین قهوه عربیکاست.

خیساندن قهوه یا دم آوری سرد
خیساندن قهوه تقریباً ۶۰% کمتر از دمکردن با آب داغ قهوه را اسیدی میکند. دلیل آن مشابه همان فرایندی که در رست قهوه دارک دیدیم. در رست دارک نیز به دلیل طولانیتر بودن زمان حرارتدهی، اسیدیته قهوه نسبت به رست لایت و مدیوم کمتر است. ۲۴ ساعت خیساندن قهوه در آب یا دمآوری سرد یا کلدبرو به طور قابلملاحظهای از هر روش دیگر دمآوری طولانیتر است. روند کند دمکشی نشاندهنده کمتر آزادشدن ترکیبات اسیدی از دانههای قهوه در طول پروسه دمکشیدن است. روش استخراج کند روشی است که به نوشیدنی قهوه کم اسید منجر میشود.
نوشیدن قهوه دمسرد فواید بسیاری دارد و محبوبیت آن به طور فزایندهای در ایالات متحده رو به گسترش است. فرایند دمآوری سرد نسبتاً ساده است و به امکانات کمی نیاز دارد. پس از ۲۴ ساعت انتظار میتوانید از یک پارچ قهوه دمسرد فوقالعاده در طول یک هفته لذت ببرید. اگر تابهحال قهوه دمسرد را امتحان نکردید پس بهتر است برای تهیه آن ۶ گام زیر را بردارید:
- یک فنجان قهوه آسیاب شده درشت را در یک پارچ بریزید.
- ۴ فنجان آب سرد یا معمولی را بهاندازهای که روی قهوه آسیاب شده را کاملاً بپوشاند بریزید و به هم بزنید.
- ظرف قهوه را برای ۸ تا ۲۴ ساعت یا تمام طول شب در دمای معمولی اتاق نگهدارید.
- سپس چندین بار محلول قهوه آسیاب شده را صاف کنید.
- آن را در یخچال بگذارید یا پارچ را با یخ پر کنید.
- تا ده روز نگهداری در یخچال قابلاستفاده است.
کاهش مقدار اسیدیته قهوه با شیر
محصولات لبنی سرشار از کلسیم هستند. کلسیم به طور طبیعی سطح PH قهوه را پایین میآورد که منجر به کاهش اسیدیته قهوه میشود. این روش بهترین راه کاهش اسیدیته قهوه تلخ روبوستا است. متخصصین قهوه معتقدند که قهوههای لایت و مدیوم بهخوبی قهوه تلخ با شیر مخلوط نمیشوند.
توصیه هایی برای افزودن تعدادی از ترکیبات خوشمزه به مخلوط قهوه تلخ
- قهوه دمسرد کاراملی با طعم دانههای روغنی (فندق، بادام و…)
- قهوه دمسرد با شکلات فندقی
- ترکیب با قهوه تلخ
- اسپرسو غلیظ
کاهش مقدار اسیدیته قهوه با پوسته تخم مرغ
این روش در بین کسانی که با تهیه قهوه (روی آتش) در کمپینگها آشنا هستند، به قهوه کابوئی (cowboy coffee) معروف است. در این روش کافی است پوستههای تخممرغ را خوب بشویید و پس از خردکردن به قهوه آسیاب شده اضافه کنید. بعد از دمکشیدن قهوه را صاف کنید یا با ملاقه در فنجان بریزید تا پوستهها در ظرف قبلی بمانند.
چرا اضافهکردن پوسته تخممرغ به قهوه آسیاب شده باعث کمشدن اسیدیته قهوه میشود؟ پوسته تخممرغ تقریباً به طور کامل از کربنات کلسیم ساخته شده است. آلکالین موجود در کربنات کلسیم میتواند مقداری از اسیدیته قهوه آسیاب شده را جذب و خنثی کند. بسیاری از افراد نمیدانند که نهتنها میتوان پوسته تخممرغ را خورد؛ بلکه پوست سفید تخممرغ منبعی عالی برای تأمین کلسیم نیز است. میانگین کلسیم مصرفی افراد بزرگسال روزانه ۱ گرم است و یک عدد تخممرغ حاوی ۲.۲ گرم کلسیم است.
نمک برای کم کردن مقدار اسیدیته قهوه
این یکی ممکن است بعضیها را متعجب کند پس با ما بمانید. نمک زدن به قهوه در خیلی از فرهنگها در سراسر جهان متداول است. برای مثال، ریختن نمک در قهوه داماد از طرف عروس و خانوادهاش رسمی است که در مراسم خواستگاری ترکیه انجام میشود. نمک زدن به قهوه در تایوان از زمانی مرسوم شد که کافه نانوایی ۸۵ درجه محلی، قهوه بانمک دریایی خود را در دسامبر ۲۰۰۸ معرفی کرد. فوم روی آیس آمریکانو، مخلوطی از خامه غلیظ و نمک دریایی است که ترکیب بینظیری از طعم شیرین و نمکی به قهوه آنها میدهد.
قرنهاست بسیاری از کشورها مانند اسکاندیناوی جنوبی، سیبری، ترکیه و مجارستان مقدار بسیار کمی نمک روی قهوههایشان میپاشند. درحالیکه هدف آنها از پایبندی به این رسوم کمکردن اسیدیته قهوه نبود. تداوم این سنت در طی قرنها نشان میدهد که قهوه کم اسید میتواند خوشمزه و لذتبخش باشد، حتی اگر ایده جدیدی نباشد.
پایین بودن اسیدیته در قهوه های بدون کافئین
برشتهکاری و دمکردن قهوه یک هنر است. اما ما عاشق دانشی هستیم که در پس این شکل هنری پنهان است. برابر نتایج بهدستآمده از مطالعه سال ۲۰۱۴ روی فرایند کافئین زدایی، سطح اسیدهای فنولیک در قهوه بدون کافئین کمتر از قهوههای معمولی است.

روش هایی برای کافئین زدایی دانه های قهوه
- روش دیاکسید کربن
- روش حلال مستقیم
- روش سوئیس واتر (Swiss Water Method)
افراد زیادی نوشیدن قهوه بدون کافئین را برای عصرها و یا همه روز جایگزین قهوه کافئیندار میکنند. زیرا از اثرات مفیدی که قهوه بدون کافئین بر سلامت دارد بهرهمند میشوند. بهعلاوه طعم اصیل قهوه که عاشق آن هستند در قهوه بدون کافئین نیز حفظ میشود و البته با این جایگزینی مراسم صبحگاهی همیشگی که به آنان آرامش میبخشد، همچنان برقرار میماند. بااینوجود قهوه کم اسید بدون کافئین، از همان کیفیت بالا قهوه برخوردار است و برای شما بهترین انرژی و حس خوب را فراهم میکند.
قهوه با اسیدیته بالا یا پایین؟
وابسته بودن به یک روش دمکردن و یک رست همیشگی عالی است. چون مطمئن هستید صبح یا عصر شما طبق معمول شروع میشود و بدون هیچ نقصی به پایان میرسد. اما امتحانکردن روشهای دیگر دمآوری و رست قهوه ارزش این را دارد که با تنوع و ترکیبات تازه مهارتهای خود و ذهنتان را تازه نگه دارید. چه در فکر امتحانکردن قهوه کم اسید بهخاطر فوایدش باشید چه بخواهید قهوه اسیدی را تجربه کنید، خوشحال میشویم که در دوره آموزش باریستایی کافه نیرو در این سفر با کافئین (یا بدون کافئین) میزبان شما باشیم.
نویسنده: فریبا ثابت
منبع:


