دنیای قهوه با جذابیت و البته پیچیدگی زیادی همراه است و دانههای خوش رنگ آن رازهای زیادی را در سینه خود دارند. عوامل متعددی بر کیفیت، رایحه و طعم این نوشیدنی تاثیر میگذارند که یکی از آنها ارتفاع کشت قهوه است. البته موارد مهم دیگری نیز وجود دارند مانند نوع بذر، نحوه کاشت و برداشت دانهها، درجه رست و روشهای دمآوری.
ارتفاع کشت قهوه یکی از موارد کلیدی و کمتر شناخته شده است که بر عطر و طعم و سایر ویژگیهای قهوه تاثیر مهمی میگذارد. هرچه ارتفاع از سطح زمین افزایش مییابد دمای هوا سردتر میشود. این ویژگی، شرایط محیطی مناسب را برای رشد برخی از گیاهان فراهم میکند که درخت قهوه یکی از آنها است.
در ارتفاعات، دانهها آهستهتر رشد میکنند که این شرایط محیطی باعث میشود عطر قهوه غنیتر و طعم آن پیچیدهتر شود. قهوهای که در ارتفاعات رشد میکند طعم میوهای جذاب و اسیدیته کمتری دارد به همین دلیل مورد توجه خاص قهوه دوستان قرار دارد.
البته کاشت قهوه در ارتفاعات با مشکلات خاص خود همراه است و کشاورز با مواردی مانند شرایط نامساعد آب و هوایی و تهدیدات محیط زیستی مواجه میشود. نتیجه پذیرش این خطرات و چالشهای زیست محیطی، تولید دانههای با کیفیت و بینظیر قهوه است. در این مقاله قصد داریم تاثیر ارتفاع بر کشت قهوه را بررسی کنیم و دست در دست کشاورزان راهی ارتفاعات شویم و گوشهای از چالشهای کشت قهوه را درک کنیم. با ما برای ورود به دنیای اسرارآمیز ارتفاع کشت قهوه همراه باشید.

قهوه و اثر ارتفاع
آیا شما هم شنیدهاید که میگویند بهترین میوهها در بالاترین نقطه شاخهها میرویند؟ اگر بخواهیم خودمانی بگوییم، همه چیزهای شگفتانگیز در آن بالا بالاها قرار دارند مانند ستارهها و حتی سفینههای فضایی. اوه، فکر میکنم زیادی بالا رفتیم. بهتر است پایینتر بیاییم، کمی بیشتر، خودش است همین جا است همین نقطه که دانههای خوشرنگ قهوه میرویند.
باورتان میشود ارتفاع باعث میشود عطر و طعم قهوه تغییر کند؟ اصلاً منظور واقعی از ارتفاع چیست؟ ارتفاع به حد فاصل مزارع کشت قهوه تا سطح دریا گفته میشود. معمولا دانههای قهوه در ارتفاع ۱۵۲۵ متری از سطح دریا رشد میکنند. در این هوای خنک و دلپذیر سرعت رشد درخت قهوه کندتر است در نتیجه مدت بیشتری طول میکشد گیلاس قهوه کاملا برسد.
این وضعیت باعث میشود که قندهای طبیعی موجود در قهوه نیز به آرامی تولید شوند که نتیجه آن عطر و طعمی غنی است. به قول ما ایرانیها، گر صبر کنی ز غوره حلوا سازی. نتیجه این صبوری برداشت یکی از بهترین قهوههای جهان است. از سوی دیگر ارتفاع کشت قهوه بر تراکم دانهها تاثیر میگذارد. از آنجایی که در این شرایط خاص آب و هوایی مدت بیشتری طول میکشد که دانهها به تکامل برسند بافت آنها بسیار منسجم و ساختار یافته است.
تراکم دانههای قهوه یکی از بهترین روشها برای تشخیص ارتفاع کشت قهوه است. در واقع این دانهها بسیار سفت هستند و عرض شیاری که در قسمت میانی آنها وجود دارد کوچکتر است. از لحاظ طعم و مزه نیز که جای هیچ حرف و سخنی باقی نمیماند. دانههای این نوع قهوه، اسیدیته پایین و طعمی گلی و ادویهای دلچسبی دارند. هرچه ارتفاع کشت قهوه کمتر باشد، دانهها مزههای وانیل، شکلات و مغز را به شما هدیه میدهند.
کشت قهوه در ارتفاع ۳۰۰۰ پا
قهوهای که در این ارتفاع رشد میکند طعم کمتری دارد و هنگام چشیدن آن کمی مزه خاک را احساس میکنیم. همانطور که در قسمت بالاتر اشاره کردیم دانه های قهوه روبوستا در ارتفاع ۶۰۰ تا ۲۵۰۰ پایی به راحتی رشد میکنند و برخلاف عربیکا به خوبی توانایی تحمل گرما و مقابله با آفات را دارند. به این ترتیب کشت قهوه در این ارتفاع مساوی است با یک نوشیدنی تلخ که کمی مزه خاک میدهد.
با توجه به شرایط ویژه کشت قهوه عربیکا، این گیاه فقط در مناطق نیمه گرمسیری رشد میکند که رطوبت کافی و خاک غنی دارند. یک نمونه از قهوه عربیکا که در ارتفاعات پایین رشد میکند قهوه کونا در هاوایی است. در هاوایی و در امتداد زمینهای آتشفشانی شرایط بسیار خوبی برای کشت قهوه عربیکا فراهم است.

کشت قهوه در ارتفاع ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ پا
قهوهای که در این ارتفاعات رشد میکند طعم متعادلی دارد و شیرینی و اسیدیته آن بیشتر است. هنگامی که این قهوه را نوش جان میکنید میتوانید طعم مغزها را احساس کنید. این نوع قهوه در هند، برزیل و سانتوس کشت میشود.
کشت قهوه در ارتفاع ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ پا
در این ارتفاعات، دانهها طعم متفاوتی به خود میگیرند به نحوی که میتوانیم طعمهای مرکبات، وانیل، شکلات و کاکائو را احساس کنیم. کشاورزان کاستاریکا، اندونزی، مکزیک و فلورس به کاشت این قهوه میپردازند.
کشت قهوه در ارتفاع ۵۰۰۰ پا
بهترین قهوه همین قهوهای است که در ارتفاع ۵۰۰۰ پایی رشد میکند و اسیدیته بیشتر و طعم غنیتری دارد. هنگام نوشیدن این قهوه میتوانیم طعم میوه، گل و ادویه را احساس کنیم. این قهوه در کشورهای اتیوپی، کلمبیا، گواتمالا، پاپوا گینه نو، کنیا، پرو و یمن کشت میشود.

آیا ارتفاع بر مقدار کافئین قهوه تاثیر میگذارد؟
به عنوان یک قانون کلی باید بدانید که هرچه ارتفاع کشت قهوه بیشتر باشد سطح کافئین موجود در دانهها کاهش مییابد. هرچه ارتفاع کاهش پیدا میکند شرایط برای آسیب دیدگی دانههای قهوه فراهمتر میشود. مواردی از قبیل حشرات، قارچها و گرمای هوا باعث اختلال در چرخه رشد قهوه میشوند. دانهها در چنین شرایطی با تولید کافئین بیشتر به حفظ بقای خود کمک میکنند.
در واقع کافئین موجود در قهوه عربیکا ۱/۹ میلی گرم است حال آنکه قهوه ربوستا ۲/۹ میلیگرم کافئین دارد. کافئین به طور طبیعی حشرات و آفات را از درخت قهوه دور میکند و شرایط را برای رشد دانهها فراهم میکند. هرچه کافئین قهوه بیشتر باشد دانهها تلختر هستند به همین دلیل قهوه ربوستا کافئین بیشتری دارد اما تلختر است.
همانطور که در قسمت بالا اشاره کردیم، آفات بسیار کمی در ارتفاعات وجود دارند بنابراین عربیکا نیازی به تولید بیش از حد کافئین ندارد. در نتیجه نوشیدنی شما شیرینتر است و طعمی متعادلتر دارد. البته موارد محیطی دیگری نیز وجود دارند که بر کیفیت قهوه تاثیر میگذارند مانند سطح بارش و شرایط خاک.
درجه رست قهوه و روش دمآوری آن نیز اهمیت بسیار زیادی دارند اما ارتفاع کشت قهوه حرف اول را میزند. میگویید اینطور نیست؟ بسیار خوب دست به کار شوید و امتحان کنید و با تهیه دو فنجان قهوه عربیکا و ربوستا خودتان را شگفت زده کنید.

چالش های کاشت قهوه در نقاط مرتفع
کاشت قهوه در ارتفاعات با چالشهای متعددی همراه است زیرا کشاورزان در دامنههای کوه مشغول فعالیت هستند. همین شرایط جغرافیایی خاص میتواند جان آنها را به خطر بیاندازد بنابراین باید گامهای خود را با احتیاط بردارند. از سوی دیگر الگوهای آب و هوایی که اغلب قابل پیش بینی نیستند کشاورزان را به چالش میکشند. طوفان و باران شدید باعث خسارت به مزارع قهوه میشوند و زحمت کشاورزان را به باد میدهند.
کشاورزان همه این مشکلات را به جان میخرند زیرا محصولی ارزشمند و بسیار باکیفیت برداشت میکنند. در این نواحی معمولا روزها گرمتر و شبها سردتر است که همین تفاوت دما باعث میشود درخت قهوه در طول روز قند و اسیدهای پیچیده بیشتری را تولید کند. با شروع سرمای شب این ترکیبات شیمیایی در گیلاس قهوه ذخیره میشوند. به تدریج مقدار قند موجود در قهوه افزایش پیدا میکند در نتیجه دانهها شیرینتر هستند و طعم دهانی فوق العادهای دارند.
رست قهوه و یک نکته طلایی
رست قهوه در ارتفاعات نیز داستان دیگری است که باید به آن توجه کنید. در این نقاط اکسیژن و رطوبت هوا کاهش مییابد در نتیجه باید از درجه حرارت بیشتری برای رست قهوه استفاده کنید. حال آنکه در نواحی پایینتر باید از حرارت پایینتر برای برشته کاری دانههای قهوه استفاده کنید. برشته کاری یک تخصص است و در صورتی که فرد دانش کافی نداشته باشد ممکن است باعث سوختگی قهوه شود یا حتی دانهها به اندازه کافی برشته نشوند.

کدام کشورها به کشت قهوه در ارتفاعات میپردازند؟
همانطور که در قسمت بالا اشاره کردیم ارتفاع کشت قهوه بر طعم آن تاثیر میگذارد به همین دلیل برای خرید یک قهوه باکیفیت به دنبال قهوهای باشید که در کشورهایی نظیر کلمبیا، اتیوپی و کنیا رشد کرده است. البته کاستاریکا و نیکاراگوئه نیز قهوههای باکیفیتی تولید میکنند. بهترین قهوه همان قهوه عربیکا است که در ارتفاعات رشد میکند. با توجه به هزینههای بالای کاشت و برداشت عربیکا در ارتفاعات، این قهوه در مقایسه با ربوستا قیمت بیشتری دارد.
ارتفاع کشت قهوه و جادوی طعم ها
در این مقاله با تاثیر ارتفاع بر کشت قهوه آشنا شدید و اکنون با نگاهی نو به دنیای خوش عطر و طعم این نوشیدنی جادویی نگاه میکنید. ارتفاع کشت قهوه با پیچیدگی طعمی و رایحه غنی دانهها تاثیر مستقیم دارد. و هر جرعه از این نوشیدنی پرکافئین میتواند شما را به یک سفر جذاب در دل مزارع پرشیب اما بسیار زیبای قهوه ببرد.
بدون زحمت و تلاش بیوقفه کشاورزانی که در شرایط خاص آب و هوایی به پرورش قهوه میپردازند نمیتوانیم از عطر و طعم این نوشیدنی دلچسب لذت ببریم. در واقع هر فنجان قهوه راوی رشد و نمو دانهها در دل خاک است که پس از طی مراحل متعدد در بستهبندی باکیفیت به دست ما میرسند.
درک تاثیر ارتفاع کشت قهوه بر طعم آن یک تجربه جدید برای افرادی است که قصد دارند به صورت حرفهای با این جهان جذاب آشنا شوند. با شرکت در دوره آموزش باریستا میتوانید در کنار اساتید این دوره و به کمک مطالب تخصصی سفری علمی به مزارع کشت قهوه داشته باشید و با قصه رویاها و رنجهای کشاورزان آشنا شوید و به کسب دانش و تجربه بپردازید. آیا برای کشف ناگفتههای قهوه آماده هستید؟
مترجم:
لیلا عبدالملکی
منبع:
ارتفاع کشت قهوه یکی از موارد کمتر شناخته شده در دنیای قهوه است که علاوه بر عطر و طعم بر درجه رست دانهها تاثیر میگذارد.


