کیفیت عطر، طعم، اسیدیته و سایر ویژگیهای قهوه (بادی، افترتیست و …) کاملا به نحوه مدیریت فرآیند رست قهوه بستگی دارد. شاید بتوان گفت مهمتر از مهارت رستر یا فرد برشتهکار قهوه، کیفیت دستگاه رست قهوه است. اگر دستگاه رست کیفیت و ویژگیهای لازم را نداشته باشد، قهوه خروجی قطعا عطر و طعم خوب و مطلوبی نخواهد داشت. اگر در قصد راهاندازی کارگاه رست قهوه را دارید این مطلب برای شماست تا با بهترین برندهای دستگاه رست قهوه ایرانی آشنا شوید.

با ممنوعیت واردات دانه قهوه رست شده به ایران در سال 94، صنعت رست قهوه در ایران جان گرفت. و کم کم فعالیت رستریها و کسبوکارهای تخصصی قهوه افزایش پیدا کرد. کافه رستریها، کارگاههای رست قهوه و کارخانههای بزرگ برشتهکاری قهوه زیادی تاسیس شدند که نیاز به دستگاه رست قهوه داشتند. در ابتدا بیشتر برندهای آلمانی و ترک در بازار حضور داشتند. ولی در سالهای اخیر شاهد حضور برندهای قوی و خوب ایرانی در حوزه طراحی و تولید دستگاه رست قهوه هستیم. بعضی از این برندها قابلیت رقابت و فروش در بازار جهانی را دارند.
دستگاه رست قهوه چیست؟
قهوه در ایران مدتها به صورت سنتی برشتهکاری میشد. تعییرات و پیشرفتهای سالیان اخیر در تکنولوژی و طراحی دستگاههای رست ایرانی، کیفیت و روشهای رست قهوه را متحول کرده است.
دستگاه رست قهوه، ماشینی است که از آن برای برشتهکاری دانههای سبز قهوه استفاده میکنند. این دستگاه با برنامه مشخصی دمایی و زمانی، انرژی گرمایی را به دانههای قهوه منتقل میکند. به کمک انرژی گرمایی در دانههای سبز قهوه تغییرات فیزیکی و شیمیایی مختلفی رخ میدهد و اصطلاحا عطر و طعم قهوه آزاد میشود.

بعد از رست، قهوه رست شده در اختیار باریستا قرار میگیرد تا با مهارتهایی که دارد دانه قهوه را به کمک دستگاه اسپرسو یا سایر تجهیرات دم آوری، به یک فنجان نوشیدنی خوش عطر و طعم تبدیل کند. در واقع بارستاست که چرخه قهوه را تکیمل میکند و اگر مهارتهای لازم را نداشته باشد؛ تمامی زحمات کشاورز و رستر قهوه به هدر میرود.
رستر قهوه لزوما یک باریستا نیست. باریستایی و رست هر کدام مهارتهای خاص خود را دارند که برای یادگیری آن میتوانید در دوره آموزش باریستا و دوره آموزش رست قهوه شرکت کنید.
دستگاه رست قهوه چه اجزایی دارد؟
هر دستگاه رستی از اجزای زیر تشکیل شده است:
- درام (Drum): محفظه استوانهای چرخان که دانههای قهوه در آن برشته میشوند.
- شعلهها (Burner): شعلهها در سرتاسر زیر درام قرار گرفتهاند و انرژی گرمایی لازم برای برشتهکاری را تامین میکنند.
- اگزاست (Fan): فن مکندهای است که به بالای درام وصل شده و در طی رست کار تهویه و خروج گازهای ناشی از رست قهوه را انجام میدهد.
- سینی خنی کننده (Cooling): قهوه را بعد از پایان فرآیند برشتهکاری، به سرعت خنک میکند. تا فرآیند رست به صورت عملیاتی و واقعی پایان یابد. چراکه دانههای رست شده قهوه داغ هستند و پس از پایان برشتهکاری و خروج از درام، با یکدیگر تبادل گرمایی از نوع تابش دارند.
- سنسورهای دمایی: هر دستگاه رستی حداقل دو تا سنسور دمایی دارد. یک سنسور داخل دارم است که در طی رست، دمای دانهها را اندازه گیری میکند. یک سنسور که در مسیر هوای خروجی قرار گرفته و دمای هوای اگزاست یا تهویه را اندازهگیری میکند. رستر یا برشتهکار قهوه با خوانش این دو دما، فرآیند رست قهوه را مدیریت میکند.
یک دستگاه رست قهوه ایرانی چه مشکلاتی میتواند داشته باشد؟
متداولترین مشکلاتی که یک دستگاه رست قهوه ممکن است داشته باشد عبارتند از:
- سنسورهای دمایی کند که در محل نامناسبی قرار گرفتهاند.
- طراحی نامناسب درام و عدم امکان تنظیم دقیق سرعت چرخش آن.
- شعلههای ضعیف که نمیتوانند انرژی کافی برای رست قهوه را تامین کنند.
- اگزاست ضعیف یا خیلی زیاد.
معرفی بهترین برندهای دستگاه رست قهوه ایرانی
صنعت رست قهوه نیازمند پایداری حرارتی دقیق، انتقال یکنواخت گرما و کنترل هوشمند متغیرهای متعدد است. تا سالها رسترهای پیشرفته با هزینههای ارزی سنگین از خارج وارد میشدند که در تامین قطعات، سنسورها و خدمات با چالش جدی مواجه بودند. تا اینکه در بازار ایران چند مجموعه در زمینه طراحی و تولید دستگاههای رست قهوه شروع به فعالیت کردند. در ادامه با تعدادی از برندهای خوب این حوزه آشنا میشویم.

1) دستگاه رست آرسی تک (RC Tech)
شرکت ماشینسازی ریسمانچی با برند RC TECH با تکیه بر دانش متالورژی، ماشینسازی دقیق و مهندسی احتراق در قطب صنعتی تبریز، نسل نوین رسترهای ایرانی را با کیفیتی همتراز برندهای مطرح جهانی طراحی و تولید کرده است. درباره دستگاههای رست برند RC میتوان گفت:
- طراحی دارم عالی و با کیفیت
در این برند میتوانید دور درام را با دقت بالایی تنظیم کنید. - شعلههای قوی و دقیق
شاید جذابترین ویژگی دستگاههای رست RC طراحی شعلههای آن است. شعلههای قوی که میتوانید آن را با دقت بالایی تنظیم کنید. و دستگاه نسبت به تغییرات شعله به خوبی واکنش نشان میدهد. - اگزاست قوی با قابلیت تنظیم دقیق
دستگاههای رست قهوه ایرانی برند RC اگزاست قویدارند که میتوانید آن را با دقت بالایی تنظیم کنید. این امر به برشتهکار قهوه کمک میکند تا رست تمیز و بدون پوست داشته باشد و جریان انتقال انرژی گرمایی را به بهترین نحو مدیریت کند. - سنوسورهایی دمایی دقیق با جایگذاری مناسب
- سیستم خنک کننده یا cooling قوی که در زمان کوتاهی قهوه رست شده را خنک میکند.
مدلهای مختلف دستگاه رست قهوه RC
- ALP با ظرفیت حدود ۱.۱ کیلوگرم
- CAST-5 با ظرفیت ۵ کیلوگرم
- CAST-15 با ظرفیت ۱۵ کیلوگرم
- CAST-30 با ظرفیت ۳۰ کیلوگرم
- IS-60 با ظرفیت ۶۰ کیلوگرم
- IS-120 با ظرفیت ۱۲۰ کیلوگرم
این برند نسبت به سایر برندهای ایرانی، قیمت بالاتری دارد. و زمان میان ثبت سفارش و تحویل دستگاه طولانی است.

دستگاه رست قهوه ایرانی بارس ماشین (Bars Machinery)
بارس ماشین از سال 1389 طراحی و تولید روسترهای سفارشی با توجه به نیاز خاص هر کسبوکار را آغاز کرده است.
این برند دستگاه رست قهوه در ظرفیتهای ۳ تا ۱۲۰ کیلوگرم را تولید میکند.
درباره ویژگیهای دستگاه رست قهوه بارس ماشین میتوان گفت:
- تاکید روی استفاده از قطعات اروپایی، سیستم خنککننده قدرتمند و کنترل فرآیند برشتهکاری
- دینام و گیربکس ایتالیایی
- شیر برقی ایتالیایی
- سنسورها و ترموستاتهای کنترل دما
- اینورتر برای تنظیم سرعت درام
- سیستم خنککننده اتوماتیک
- تایمر و تابلو برق اتوماتیک
- یک سال گارانتی، آموزش رایگان و پشتیبانی فنی
مدلهای مختلف دستگاه رست بارس ماشین
- رستر ۳ کیلویی، مناسب برای آموزشگاهها، کافهها و رستریهای کوچک
- رستر ۵ کیلویی، مناسب برای کارگاههای کوچک و کافهرستریها
- رستر ۱۰ کیلویی، مناسب برای رستریهای متوسط
- رستر ۱۵ کیلویی، مناسب تولیدکنندگان قهوه با حجم متوسط تا بالا
- رستر ۲۰ کیلویی، مناسب برای کارگاههای تجاری و تأمینکنندگان عمده
- رستر ۳۰ کیلویی، مناسب رستریهای تجاری و کارگاههای تولیدی قهوه
- رستر ۶۰ کیلویی، مناسب واحدهای صنعتی و تولید انبوه
- رستر ۱۲۰ کیلویی، مناسب کارخانههای بزرگ و تولیدکنندگان عمده و صادراتی

دستگاه رست قهوه ایرانی آراکاپ (Aracup)
آراکاپ یکی از نامهای فعال در زمینه طراحی و تولید دستگاههای رست قهوه در ایران است. این مجموعه دستگاههایی با ظرفیتهای مختلف برای کسبوکارهای کوچک و مجموعههای تولیدی ارائه میکند. از ویژگیهای دستگاه رست قهوه ایرانی برند آراکاپ میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- پنل لمسی و سیستم کنترل هوشمند Auto Roast
- قابلیت ذخیره و اجرای مجدد پروفایل رست
- اتصال به نرمافزار Artisan
- کنترل شعله، دور درام و خروجی اگزاست
- امکان کنترل از راه دور در بعضی از مدلها
- کیفیت ساخت نسبتا خوب
- مصرف انرژی بهینه
- طراحی دستگاه برای کاربریهای مختلف
- ارائه مدلهای مناسب کافه و کارگاه رست
- امکان استفاده در محیطهای آموزشی و آزمایشگاهی
- توجه به یکنواختی برشتهکاری دانهها
- تنوع ظرفیت دستگاهها
از جمله محدودیتها و نقاط ضعف دستگاههای برند آراکاپ میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عدم تناسب اندازه دستگاه و قدرت شعلهها که باعث طولانی شدن زمان رست میشود.
- ضعف در سیستم تهویه دستگاه

دستگاه رست قهوه ایرانی کرون (Koron)
کرون مجموعهای تخصصی در زمینه طراحی و ساخت تجهیزات فرآوری قهوه است که با تمرکز بر کیفیت، بهرهوری، نوآوری و قابلیت اطمینان بلندمدت فعالیت میکند. از جمله ویژگیهای برند کرون میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- رست و خنککنندگی هم زمان
- درام دو جداره
- کیفیت ساخت نسبتا خوب
- پایش دما در چند نقطه
- ظرفیتهای: 1.5، 5، 15، 30 و 60 کیلوگرم
از مشکلات اصلی برند koron شعلههای ضعیف آن است که باعث طولانی شدن زمان رست میشود. تنظیم دقیق دور درام در دستگاههای کرون معمولا کار سختی است.
دستگاه رست قهوه چند کیلویی بخریم؟
انتخاب ظرفیت دستگاه رست قهوه به عوامل مختلفی بستگی دارد از جمله:
- متراژ و نوع فضایی که در آن فعالیت میکنید. (شهری یا غیر شهری، مغازه، آپارتمان و …)
- حجم تولید مورد انتظار
- بودجه
اگر فضایی که در آن فعالیت میکنید شهری یا مغازه تجاری است بهتر از دستگاههای تا ظرفیت 5 کیلوگرم استفاده کنید. دستگاههای بزرگتر آلودگی نسبتا زیادی دارند و به سختی میتوان از آنها در فضای شهری استفاده کرد.
برای محسابه حجم تولید هر دستگاه به موارد زیر دقت کنید:
- نهایت وزن دانه سبز قهوه که میتوانید داخل درام دستگاه بریزید 80% ظرفیت اسمی آن است. مثلا در یک دستگاه 10 کیلویی برای هر بار رست، نهایتا میتوانید 8 کیلوگرم دانه سبز قهوه بریزید.
- قهوه بعد از رست کاهش وزن دارد. این کاهش وزن برای رستهای مختلف معمولا بین 10 تا 20% است. یعنی وقتی 8 کیلو قهوه سبز را رست میکنید؛ حدودا 6.4 کیلو قهوه رست شده خواهید داشت.
- در یک ساعت کاری، حدودا 2 بار میتوانید رست کنید.
بهطور مثال یک کارگاه برشتهکاری قهوه با دستگاه رستر 10 کیلویی در هر ساعت میتواند 16 کیلو قهوه رست کند. اگر کارگاه 25 روز در ماه و هر روز 10 ساعت کار کند با احتساب 20% کاهش وزن دانهها، ظرفیت تولید ماهانه این کارگاه 3200 کیلوگرم است که بهصورت زیر محاسبه میشود:
3200 = (16*10*25*0.8)


