احتمالاً درباره قهوه میکرولات چیزهایی شنیدهاید؛ اما این موضوع که منشأ قهوه میکرولات و نانولات کجاست واقعاً سؤالبرانگیز است. نهتنها پروفایلهای طعمی خاص و نادر میکرولاتها و نانولاتها بلکه امتیازات ویژه دیگری نیز این دو قهوه را انگشتنما میکند. کیفیت، امکان آگاهی از تمام مراحل تولید، فراوری و توزیع، قیمت منصفانه و خرید بیواسطه فقط شمار اندکی از این امتیازهاست. بهعلاوه در کل پروسه تولید از فراوری تجربی نیز استفاده میشود. نظیر استفاده از تکنیکهای خاص برای ایجاد تغییر در مراحل مختلف پردازش، کنترل دقیق دما و رطوبت در مرحله خشککردن و تخمیر طولانیتر.
اما هنوز در پس پرده این شهرت شگفتانگیز سؤالاتی وجود دارد: واقعاً معنی منشأ خاص چیست؟ تفاوت بین مزرعه انفرادی میکرولات با نانولات چیست؟ و چطور تولیدکنندگان مطمئن میشوند که میکرولات با قهوه دیگری مخلوط نیست؟
کافه نیرو به منظور آشنایی بیشتر قهوهدوستان با میکرولات ونانولات این مقاله را در اختیار شما میگذارد. پاسخ سوالات فوق را از مصاحبه با مدیر اجرایی یکی از تولیدکنندگان معتبر قهوه میکرولات و نانولات با منشا خاص و مزرعه انفرادی تهیه کردیم. درادامه با اطلاعات جامع اوبیون ترا (Ubion Terra) مدیر اجرایی املاک قهوه “او” برزیلی (O’Coffee Brazilian Estates) با ما همراه شوید.

بوربون زرد در پشت و گیلاس قرمز در جلوی تصویر، برای خشک شدن بطور یکنواخت روی میزهای پایه بلند پخش میشوند. (زیرنویس تصویر)
قهوه منشا خاص: به آن سادگی که بنظر میرسد نیست!
منشأ خاص: قهوهای است که در یک مکان خاص میروید. اما هرچه آنها را دقیقتر بررسی میکنیم تفاوتهای بیشتری در آنها کشف میکنیم.
کشور خاص یا منطقه خاص
قهوه منشأ خاص میتواند متعلق به کشوری خاص یا منطقه خاصی در آن کشور باشد. در حقیقت نوشیدن قهوه کلمبیایی به طور تاریخی غیرمعمولتر از ترکیب قهوه برزیلی – کلمبیایی بود و این حقیقت بر کیفیت دانهها دلالت میکند. اگرچه، امروزه بعضیها معتقدند که چنین قهوه کلمبیایی را باید همچنان یک قهوه ترکیبی دانست. در واقع قهوه خالص کلمبیایی وجود ندارد؛ چون دانههای قهوه کشت شده در یک کشور هم میتوانند متفاوت باشند.
در تأیید آن میتوان تفاوتهای فاحش بین قهوههای هویلا ((Huila و کاکوتا (Caquetá) را مثال زد که هر دو مناطقی در جنوب غربی کلمبیا هستند.
ممکن است با قهوهای از یک منطقه خاص که بهعنوان قهوه ماکرولات توصیف میشود آشنا باشید. ماکرولات درعینحال نشاندهنده پروفایل طعمی منطقه است. اما بهاندازه میکرولاتی که قرار است بهزودی درباره آن صحبت کنیم منحصربهفرد نیست.
ملک/ مزرعه اختصاصی
قهوهای که منشأ آن در یک مزرعه انفرادی است. این قهوه معمولاً کیفیت بالا و پروفایل طعمی متمایزی دارد و در نتیجه گرانتر است.
تعاونی واحد
گاهی تهیه قهوه از یک مزرعه انفرادی امکانپذیر نیست. در خیلی از کشورها مخصوصاً آفریقا، کشاورزها در هر برداشت فقط تعداد بسیار کمی کیسههای قهوه تولید میکنند. محصول آنها ممکن است محدود به چند درخت قهوه باغشان باشد. در اینگونه موارد تعاون محلی میتواند قهوه تمام کشاورزان را در فرایند مشترکی فراوری کند. بهاینترتیب حاصل کار سخت و متفرق بسیاری از کشاورزان به شکل تولید واحدی به بازار عرضه میشود. بعضی از تعاونیها معیارهای سختگیرانهای درباره کیفیت محصول دارند. آنها ضوابطی را دررابطهبا تولید اعضا و روشهای برداشت تعیین میکنند.
میکرولات
برای تمایز قهوه میکرولات و نانولات باید بتوانید آنها را به درستی تعریف کنید. قهوهای است که در قطعه خاصی از زمین مزرعه میروید. (اگر مزارع خیلی کوچک باشند، گاهی میکرولاتها را از گروه تولیدکنندگانی که در همسایگی هم هستند، تهیه میکنند). چیدن و فراوری دانههای قهوهای به این کوچکی هزینهها را افزایش میدهد. برای پوشش هزینهها قیمت فروش نیز افزایش مییابد. به همین دلیل معمولاً فقط میکرولاتها قهوههایی باکیفیت عالی به شمار میآیند. تولید معمول میکرولاتها در کارخانههای بزرگ تنها حدود یک یا دو کیسه ۶۰ کیلویی است.
نانولات
سرنخ تفاوت قهوه میکرولات و نانولات در خود اسم است. نانولات خیلی شبیه میکرولات است فقط سایز دانههایش حتی از میکرولات هم کوچکتر است. بنا بر گفته ترا نانولاتها از نظر کیفیت امتیاز ۹۰ از ۱۰۰ را دارند. اندازه نانولاتها در هر برداشت، معمولاً فقط یک یا دو کیسه ۶۰ کیلویی است.

سیستم هوشمند مدار بسته برای نظارت و مراقبت گیاهان از راه دور
چرا به مزرعههای انفرادی و میکرولاتها روی میآوریم؟
پس منشأ خاص چیز خوبی نیست؟ آیا قهوه برای داشتن کیفیت بالا باید از مزرعه انفرادی قهوه میکرولات و نانولات باشد؟ میکرولاتهایی که از چندین مزرعه بدست میآیند، چطور؟ آیا آنها هم در لیست قهوههای باکیفیت قرار میگیرند؟
در حالی که سومین موج سنگین اطلاعات از مزرعه به سوی مشتری جاری است ما فقط به بررسی اهمیت نقش منشأ میپردازیم. نوع و کیفیت خاک، آبوهوا، گزینههای تولید و روشهای فراوری تأثیر قابلملاحظهای بر کیفیت قهوه دارند.
به همین دلیل ما به توضیح کلی و سادهای از یک کشور یا حتی منطقه اکتفا نکردیم. همانطور که ترا میگوید منشأ خاص برزیل بیمعنی است، بیش از ۳۰% قهوه جهان را برزیل تولید میکند. حتی گفتن محصول مزرعه انفرادی از برزیل هم فایدهای ندارد. برای مثال ملک میناز گرایز (Minas Gerais) بیشتر از هر کشور دیگری در جهان قهوه تولید میکند. (بله باید آن را با کشورها مقایسه کرد نه دهکدهها)
نگاهی به دل مزرعه قهوه
در اینجا قسمتی از مصاحبه را برای باز کردن بحث بالا میآوریم. ترا میگوید “آلتا موگینا (Alta Mogiana) منطقهای درسااو پالو (São Paulo) و مجاور مینا گرایز است. اما جلوتر میرویم؛ چون باید مزرعهای که قهوه در آن کشتشده را پیدا کنیم. اما حتی از این هم فراتر میرویم تا هر قطعه از مزرعهمان که هر قهوه در آن میروید را بشناسیم.
املاک برزیلی او کافی، گروهی متشکل از ۶ مزرعه با ۱۰۰۰ هکتار زمینی است که به کشت قهوه اختصاص دارد. هریک از این مزارع به قطعات کوچکتری تقسیم میشوند تا به ۵۰ قطعه (لات) (Lot) جداگانه برسند. سایز لاتها میتواند به طور قابلملاحظهای متفاوت باشند.
اطلاعات مربوط به هر قطعه، ویژگیهای مزرعه، مساحت، ارتفاع، نوع خاک، آبوهوا و… چگونگی تولید و فراوری قهوه را تعیین میکنند. قطعات بزرگتر معمولاً قهوهای با پروفایل طعمی ثابت تولید میکنند و امتیاز آنها ۸۰-۸۴ است. قطعات کوچکتر برای تولید میکرولاتها و نانولاتها استفاده میشوند. حدود ۱% و ۰.۱% از ۳۵۰۰۰ کیسه ۶۰ کیلویی قهوه میکرولات و نانولاتها، از قطعات کوچکتر برداشت میشوند.
از طرف دیگر در بعضی از کشورها یک کشاورز ممکن است مقدار قهوه کمتری از میکرو لاتی که در برزیل است، تولید کند. از جمله این کشورها میتوان به رواندا(Rwanda) ، بروندی(Burundi) و اوگاندا(Uganda) اشاره کرد. (البته حتی در برزیل هم بعضی از مزرعهها ۲۰ یا ۳۰ کیسه در سال تولید میکنند.) به این دلیل است که برای مثال میکرولاتی از تانزانیا میتواند شامل قهوههای پرورشی چندین عضو تعاونی باشد.
به طور خلاصه هرچه اطلاعات ما درباره منشأ قهوه بیشتر باشد میتوانیم درباره ویژگیهای خود قهوه بیشتر بدانیم. آبوهوای محلی، روشهای برداشت قهوه و اولویتهای تولیدکننده در فراوری محصول اطلاعات مهمی درباره منشأ قهوه هستند و این توجیه میکند که چرا صنعت قهوه برای معرفی محصولات خاص به سراغ اصطلاحاتی مثل “مزرعه انفرادی”، “میکرولات”و “نانولات” میرود.
کشت کوچکتر بهتر است؟
در پس این واقعیت که صنعت قهوه به سمت منشأهای کوچکتر وانفرادیتر تولید قهوه میرود ۴ دلیل وجود دارد.
نظارت و کنترل
ترا بنابر تجربیاتش میگوید: ” هیچکس قهوهای را که نمیداند در کجا کشت تولید شده نمیخواهد…”. ” هرچه اطلاعات ما از جزئیات قهوه بیشتر باشد ارتباط بیشتری با منشأ قهوه پیدا میکنیم. این اطلاعات میتواند شامل کشور، شرایط تولید و حتی شیوههای پایدار تولید قهوه باشد. دانستن جزئیات بیشتر درباره منشأ قهوه اطمینان ما را نسبت به محصول افزایش میدهد.” همچنین آگاهی از گواهینامه تأیید شده کیفیت قهوه و نام معتبر مزرعه مهم است. در این صورت شما مطمئن هستید قهوهای که مینوشید با ضوابط استاندارد تولید میشود. خرید و مصرف قهوهای با استانداردهای تعیین شده تولید و گواهینامههای معتبر باعث حمایت از جوامع تولیدکننده میشود. بهعلاوه این امر باعث ایجاد یک ارتباط غیرمستقیم بین مصرفکننده و کشاورز نیز میشود. بهاینترتیب، از طریق مصرف این قهوه به زنجیرهای از افراد و فرهنگها متصل میشویم.”
از نظر تئوری نظارت، کنترل و نگهداری محصول در مزارع کوچکتر آسانتر است. شما میدانید قهوه کجا و تحت چه شرایطی پرورش مییابد. همچنین از تأثیرات این عوامل بر خود قهوه و محیطزیست منطقه رویش آن آگاه میشویم. بهتدریج چیزهای بیشتری از زندگی کشاورزانی که به کشت قهوه مشغول هستند یاد میگیریم. در یک جهان ایدئال خریداران و تولیدکنندگان میتوانند برای دستیابی به قیمتهای پایدارتر تلاش کنند.
منحصر به فرد بودن
هر عاملی در نحوه تولید و فراوری قهوه روی طعم خوب یا بد قهوه تأثیر میگذارد. بعضی از قهوهها پروفایل بسیار منحصربهفردی دارند.
هر یک از قهوههای مزارع محدود و انفرادی خصوصیات خاص متمایزی دارند. ممکن است یک قهوه دارای پروفایل گلی بیشتر و دیگری شیرینتر باشد.
اگر این قهوهها با هم ترکیب میشدند، نتهای طعمی آنها تحتتأثیر سایر قهوهها از بین میرفت. در عوض با فروش این قهوهها بهعنوان لاتهای خاص و جداگانه طعمهای منحصربهفرد آنها حفظ میشود و منحصربهفرد میمانند.

میزی از فنجانهای قهوه برای بازدید و سنجش کیفیت قهوه در املاک برزیلی او کافی
کیفیت
البته اگر کیفیت قهوهای پایین یا متوسط باشد، برای حفظ پروفایل خاص آن نمیتوان تلاش زیادی کرد. قهوههایی با منشأ خاص، مزرعههای انفرادی، میکرولاتها و نانولاتها… معمولاً کیفیت بالایی دارند. نکته مهم اینکه، شناسایی قهوه باکیفیت و کار کردن برای ارتقا آن در قطعات کوچکتر آسانتر است.
برای مثال در مزارع او کافی، پروسه تولید قهوه با نقشهبرداری از مزرعه آغاز میشود. آنها پتانسیل هر قطعه از مزرعه را برای پیشبینی کیفیت قهوه و شناسایی میکرولاتها و نانولاتها آنالیز میکنند.
نقشهبرداری برای اطمینان از سرمایهگذاری صحیح پول و زمان روی قطعه درست است. سپس سنجش اولیه طعم قهوه انجام میشود. قبل از تولید قهوه در مقیاس وسیعتر، نمونه آزمایشی قهوه را برداشت میکنند. پس از خشککردن و برشتهکاری طعم آن را میچشند. این پیشآزمایی برای اطمینان از به هدرنرفتن تلاشهایشان انجام میشود. همینطور برای تضمین سرمایهگذاری روی قطعات درستی که بهترین ظرفیت را برای پرورش قهوه میکرولات و نانولات دارند.
ابتدا لاتهایی با بالاترین پتانسیل انتخاب میشوند و سپس گروه بهترین محصول را با استفاده از روشهایی الکتریکی جدا و برداشت میکنند. در این روش، مواد بر اساس ویژگیهای الکتریکی یا نوریشان جداسازی میشوند. در این روش از جریانهای الکتریکی برای شناسایی و تفکیک انواع مختلف مواد استفاده میشود. قهوهها را روی تختهای پایهبلند با استفاده از فناوری خورشیدی خشک میکنند و بعد پوست دانهها را به طور جداگانه میکنند. آنها نمیتوانند قهوههای ۱۵۰۰ هکتار زمینی که به کشت قهوه اختصاص دارد را به طور انتخابی و ویژه بچینند. اما لاتهایی با پتانسیل بالا ارزش سرمایهگذاری را دارند.

میکرولاتهای زرد بوربن (Yellow Bourbon) و کاتورا قرمز (Red Catuai) در گلخانه خورشیدی خشک میشوند.
روابط
قطعات کوچک به برشتهکار و خریدار امکان کنترل بیشتری بر عوامل مؤثر بر کیفیت را فراهم میکند. اگر واردکننده بتواند تولیدکننده را ملاقات کند با برقراری ارتباط از محل و چگونگی تولید قهوه مطلع میشود.
برای تولیدکننده و خریدار برقراری ارتباط درازمدت برای معامله قهوههای مزرعه انفرادی و میکرولاتها آسانتر است.
این ارتباط به آنها اجازه میدهد تا بازخوردها و درخواستهایشان را مطرح کنند. همچنین در جهت دستیابی به توافق دوجانبه برای عقد قرارداد ایدهآل با یکدیگر همکاری کنند.
ترا تأکید میکند که تجارت مستقیم با خریدار کمک زیادی به حفظ و حتی بالابردن کیفیت میکند. در واقع ارتباط مستقیم بین تولیدکننده و خریدار در فرایند تجارت برای هر دو آنها سودمند است.
مزیت تجارت بیواسطه برای تولیدکننده این است که میتواند از خوب بودن کیفیت قهوه ارسال شده خبردار شود. تولیدکننده با آگاهی از درخواست مشتری، درمییابد که چگونه کیفیت قهوه را ارتقا دهد.

قهوه کاتوای زرد در تانکهای تخمیر در حین فرایند شسته (واشد)
تولیدکنندگان چطور از خلوص قهوه میکرولات و نانولات مطمئن می شوند؟
هنگام تولید هر نوع قهوهای که منشأ خاص دارد، اطمینان از مراحل برداشت و فراوری جداگانه لاتهای مختلف بسیار مهم است. هر نوع آلودگی روی طعم، کیفیت و خلوص قهوه تأثیر دارد. هرچه لات کوچکتر باشد این تغییرات بیشتر جلبتوجه میکنند.
داشتن اطلاعات تاریخی برای تولیدکنندگان مهم است. با اطلاعات کافی، همیشه میدانند قهوه دقیقاً از کجا میآید و درنتیجه مطمئن میشوند که قهوه مخلوط در آنجا وجود ندارد..
تولیدکنندگان برای بهدستآوردن قهوه خالص باید روی فراوریهای خوب سرمایهگذاری کنند. مخصوصاً اگر میکرولاتها و نانولاتها را تولید میکنند. اطلاعات ردیابی و موقعیت قهوه کلید موفقیت است. (اطلاعات ردیابی امکان پیگیری و نظارت بر وضعیت قهوه را در طول زنجیره تأمین فراهم میکند. این اطلاعات مکان برداشت، مرحله فراوری، حملونقل و موقعیت فعلی را نیز مشخص میکند.) نقش مزرعه و آسیابی که به شکل کارآمد اداره و مدیریت شود نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. قهوهها باید جداگانه برداشت، فراوری و ذخیره شوند. همه اطلاعات شناسایی (مانند نام لات یا شماره قطعه، نوع، روش فراوری و ارتقا قهوه) همیشه باید ضمیمه قهوه باشد.
بسیاری از اطلاعات در کامپیوتر ذخیره و بایگانی میشود. استفاده از کامپیوتر به آنها کمک میکند که بر فرایند آمادهسازی قهوه نظارت داشته باشند و به خریداران اطمینان دهند. بعد از اینکه با نمونه ارسالی موافقت شد، آنها پیدرپی کدهایی را با خریداران به اشتراک میگذارند. هدف از این کار دسترسی خریداران به اطلاعاتی درباره قهوه است. این اطلاعات شامل کپی قرارداد، راههایی برای پیگیری روند حملونقل، و موارد دیگر است.

کارگران قهوههای مرغوب رد آکاکیا را انتخاب کرده و سپس میچینند.
آیا قهوه منشا خاص محصول سادهای است؟ نه واقعا!
هرچه بیشتر درباره قهوههای منطقه خاص یاد میگیریم پیچیدگیهای بیشتری را در این نوع قهوه مشاهده میکنیم. تفاوت بزرگی بین مزرعه انفرادی، کشور خاص، منطقه خاص و میکرولات وجود دارد.
همچنین مطمئن شدن از خلوص قهوه منطقه خاص نیاز به کار سخت و زیادی دارد. مخصوصاً اگر این قهوه میکرولات و نانولات یا قهوه مزرعه انفرادی باشد.
اما یک چیز روشن است: هرچه اطلاعات بیشتری درباره منشأ قهوه داشته باشیم ابزار بیشتری برای دستیابی به قهوهای باکیفیت بالا و تولید پایدار داریم.
کافه نیرو همواره در جهت کسب بهروزترین نتایج تحقیقات معتبر در زمینه صنعت قهوه و اشتراکگذاری با دوستداران قهوه در تلاش است. سایت کافه نیرو را دنبال کنید و با شرکت در دوره رست قهوه اطلاعات خود را در مورد این دانه افزایش دهید.
نویسنده: فریبا ثابت
منبع:


